Translocatie

Wat is een translocatie?

Chromosomen kunnen soms breken en opnieuw aan elkaar plakken, soms aan het verkeerde chromosoom. Dat heet een translocatie. Er zijn twee soorten:

• Gebalanceerde translocatie: Genetisch materiaal is uitgewisseld tussen twee chromosomen, maar er gaat niets verloren. De persoon heeft doorgaans geen klachten.
• Ongebalanceerde translocatie: Hierbij gaat er wél genetisch materiaal verloren of is er te veel materiaal. Dit kan PMS veroorzaken.

Hoe veroorzaakt een translocatie PMS?

Bij een ongebalanceerde translocatie die PMS veroorzaakt, is een stuk van chromosoom 22, inclusief het gebied 22q13.3 met het SHANK3-gen, verloren gegaan doordat het aan een ander chromosoom is vastgehecht. Het gevolg is hetzelfde als bij een gewone deletie: het SHANK3-gen is er maar één keer in plaats van twee keer.

Hoe ontstaat het?

Een ongebalanceerde translocatie kan op twee manieren ontstaan:

• Geërfd van een ouder: Eén van de ouders draagt een gebalanceerde translocatie, zonder zelf klachten te hebben. Bij het doorgeven aan een kind kan de translocatie ongelijk verdeeld raken, waardoor het kind een ongebalanceerde versie krijgt. In dit geval is genetische counseling voor de ouders en verdere familie extra belangrijk.
• Spontaan: De translocatie kan ook nieuw ontstaan bij het kind zelf, zonder dat een ouder een gebalanceerde variant draagt.

Zijn de kenmerken anders?

De kenmerken van PMS door een ongebalanceerde translocatie lijken sterk op die bij een gewone deletie, omdat het verlies van het SHANK3-gen de kern van het probleem is. De exacte ernst hangt af van welk genetisch materiaal er precies verloren is gegaan of juist te veel aanwezig is.

Waarom is het belangrijk om dit te weten?

Als een translocatie wordt gevonden bij het kind, wordt aanbevolen om ook de ouders te testen. Dit is belangrijk voor:

• Het bepalen van de kans op herhaling bij een volgend kind
• Informeren van andere familieleden die mogelijk ook drager zijn
• Prenatale diagnostiek bij een eventuele volgende zwangerschap

Hoe wordt het vastgesteld?

Een translocatie wordt aangetoond via een chromosomenarray en/of karyotypering (een overzicht van alle chromosomen). Bij het kind én bij beide ouders wordt dan chromosomenonderzoek gedaan.